Τη... "μνήμη της επανάστασης" ανακαλούν σύγχρονοι Έλληνες εικαστικοί στην έκθεση του ΚΜΣΤ με αφορμή τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή επανάσταση

Στην τελευταία του ταινία με τον τίτλο "Η μεγάλη ουτοπία" ο Φώτος Λαμπρινός επιλέγει να "ντύσει" τα τελευταία πλάνα του με έναν πίνακα του Ρώσου πρωτοπόρου Σολομών Νικρίτιν με τίτλο: "Δίκη λαού"/1934 (το έργο, λάδι σε καμβά μεγάλων διαστάσεων, φυλάσσεται στην γκαλερί Τρετιακόφ της Μόσχας).

"Το έργο συνιστά ένα ιδιόμορφο- προφητικό μνημείο της εποχής. Προσέξτε...", αφηγείται ο ίδιος ο σκηνοθέτης στην τελευταία σκηνή της ταινίας. "Τα χαρακτηριστικά των προσώπων είναι θολά και στερούνται ατομικότητας... Παρ’ όλα αυτά ό,τι συμβαίνει ή θα συμβεί δεν είναι απολύτως σαφές καθώς δεν υπάρχει καθεαυτό υποκείμενο... Ο κατηγορούμενος... Ωστόσο, η κυρίαρχη υπόθεση των αισθήσεών μας τέμνεται από το γεγονός, ότι ο θεατής που στέκεται μπροστά στον πίνακα -εσείς κι εγώ δηλαδή- τέμνεται κατευθείαν από το βλέμμα του δικαστή έτσι ώστε να έχει την αίσθηση ότι ο ίδιος είναι ο κατηγορούμενος... Εξάλλου, σημειώνεται... Βρισκόμαστε πια στο 1934 και όλα όσα συνέβησαν από εκείνη τη χρονιά μέχρι τον Δεκέμβριο του 1992, δεν έχουν καμία σχέση με την Ουτοπία και συνιστούν μία εντελώς διαφορετική ιστορία...".

Στη βιντεοεγκατάστασή του (Bandiera Russa, 2016) σε ένα "δωμάτιο" του ισογείου της Μονής Λαζαριστών, ο Πάνος Χαραλάμπους προβάλλει (σε βίντεο) μια τεράστια κατακόκκινη σημαία -αυτή της μεγάλης ουτοπίας της κόκκινης παγκόσμιας επανάστασης... Μπροστά και χαμηλά της εγκατάστασης η σημαία -η ίδια σημαία- έχει... υποσταλεί. Βρίσκεται διπλωμένη στα τέσσερα, στα οκτώ, στα δεκάξι και στην επιφάνειά της διακρίνεται πλέον μόνο ένα... σκουριασμένο σφυροδρέπανο. Είναι η μεγάλη έκθεση με τίτλο "Η μνήμη της Επανάστασης. Σύγχρονοι Έλληνες εικαστικοί - 100 χρόνια από την Οκτωβριανή επανάσταση", που θα φιλοξενεί (από τις 22 Μαρτίου έως τις 22 Ιουλίου 2017) το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το μεγάλο μουσείο της χώρας, που έχει στην κατοχή του 1.280 έργα Ρώσικης Πρωτοπορίας (της συλλογής Κωστάκη).

Στην ίδια έκθεση, οπτικοακουστική εγκατάσταση του Μάριου Σπηλιόπουλου (ψηφιακή εκτύπωση, 216 x 280 εκ., με προβολή βίντεο επάνω στην επιφάνειά της διαστάσεων 54 x 72 εκ. με τίτλο "Γεννήθηκα 18 του Οκτώβρη..., 2017"), Ο Λένιν ξεπροβοδίζει άνδρες του Κόκκινου Στρατού για το πολωνικό μέτωπο. Στη φωτογραφία δίπλα του στο βάθρο στεκόταν ο Λέον Τρότσκι. Στο δεύτερο -ζωγραφικό έργο- η μορφή του εξορισθέντα πλέον Τρότσκι έχει αφαιρεθεί...

"Έως το 1917, η σχέση των καλλιτεχνών της Ρωσικής Πρωτοπορίας με την εξουσία ήταν αιρετική και αντιδραστική. Τα αντεξουσιαστικά μηνύματα των μανιφέστων, τα ζωγραφισμένα πρόσωπα και το εκκεντρικό ντύσιμο των καλλιτεχνών συμβάδιζαν με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα των διαρκών απεργιακών κινητοποιήσεων, των διαδηλώσεων και των φέιγ βολάν, των αναρίθμητων φοιτητικών, εργατικών, πολιτικών ομάδων. Οι Ρώσοι πρωτοπόροι καλλιτέχνες συντάχθηκαν και έθεσαν τον εαυτό τους στην υπηρεσία της Οκτωβριανής Επανάστασης, επικεντρώθηκαν στη δημιουργία μιας ολοκληρωτικά καινούργιας αντίληψης για την τέχνη, πλήρως αποδεσμευμένης από αστικά και αισθητικά πρότυπα, για μια τέχνη σε άμεση συνάρτηση με την παραγωγή και την τεχνολογία, τα υλικά, τις ιδιότητες και τις δυνατότητές τους, για μια τέχνη που χαρτογραφούσε τα νέα όριά της σε σχέση με τη ζωή. Η τέχνη στη ζωή, η ζωή στην τέχνη. Η πίστη στη συλλογική δράση και η επαναστατική νοοτροπία οδήγησε στα πρώτα χρόνια μετά τον Οκτώβριο του 1917 σε ένα κλίμα πρωτοφανούς συνεργασίας της εξουσίας με την τέχνη. Ιδρύθηκαν οργανώσεις για την τέχνη και σχολές με ριζοσπαστικές εκπαιδευτικές μεθόδους καθώς και τα πρώτα μουσεία σύγχρονης τέχνης στον κόσμο που ονομάζονταν "Μουσεία Καλλιτεχνικής Παιδείας", σημειώνει ο επιμελητής της έκθεσης - ιστορικός της τέχνης και επιμελητής του ΚΜΣΤ Γιάννης Μπόλης.

"Η έκθεση, πέραν του επετειακού της χαρακτήρα, δεν φιλοδοξεί να υποκαταστήσει την ιστορική έρευνα και μελέτη, τις διαφορετικές αναγνώσεις, αντικρουόμενες ερμηνείες και αποτιμήσεις των ιστορικών. Αντίθετα, στοχεύει σ' έναν ξεχωριστό προβληματισμό και σε ιστορικούς και πολιτισμικούς συνειρμούς, με τις έννοιες της Επανάστασης και της Ουτοπίας να βρίσκονται στον πυρήνα της", λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μπόλης.

Η έκθεση με τίτλο "Η Μνήμη της Επανάστασης. Σύγχρονοι Έλληνες Εικαστικοί- 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση" στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει το "αφήγημα" της Οκτωβριανής Επανάστασης μέσα από την ιδιαίτερη προσέγγιση 31 σύγχρονων Ελλήνων εικαστικών δημιουργών, οι οποίοι καλούνται να δώσουν τη δική τους εκδοχή και να διαμορφώσουν μια ενιαία εικαστική παρέμβαση, για την ουτοπία της επανάστασης. Τα 50 και πλέον έργα των 31 συγχρόνων Ελλήνων καλλιτεχνών έχουν "στηθεί" στον ισόγειο χώρο και τον πρώτο όροφο του κτιρίου της Μονής Λαζαριστών, ενώ στον δεύτερο όροφο η εικαστική "συνομιλία" συνεχίζεται με επιλεγμένα έργα της πρώτης μετα-επαναστατικής περιόδου από τη συλλογή Κωστάκη ("Το κόκκινο τετράγωνο" του Καζιμίρ Μαλέβιτς, εμβληματικά έργα του Σολομόν Νικρίτιν, μακέτες θεατρικών σκηνικών της Λιουμπόβ Ποπόβα κ.ά) καθώς και 40 αντικείμενα και έργα αισθητικής σοσιαλιστικού ρεαλισμού από τη συλλογή Βασίλη Κωνσταντίνου, που παραχωρήθηκε (μετά από έκθεσή της στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης) στο ΚΜΣΤ.

1.Αλέξανδρος Μαγκανιώτης, Revolution can not be stopped, 2017, ακρυλικά μελάνια σε mylar, 195 x 120 εκ. 2. Πάνος Χαραλάμπους, Bandiera Russa, 2016, βίντεο-εγκατάσταση 3. Μάριος Σπηλιόπουλος, Γεννήθηκα 18 του Οκτώβρη..., 2017, οπτικοακουστική εγκατάσταση, ψηφιακή εκτύπωση, 216 x 280 εκ. , με προβολή βίντεο επάνω στην επιφάνειά της διαστάσεων 54 x 72 εκ. [ΑΠΕ-ΜΠΕ]

Twitter