Ο Αμερικανός επιστήμονας που αποκατέστησε όσα ψηφιδωτά της Αγίας Σοφίας δεν είχαν καταστραφεί ολοκληρωτικά

Η απόφαση της Τουρκίας να λειτουργήσει η Αγιά Σοφιά ως τζαμί, έθεσε υπό αμφισβήτηση τα πολύτιμα ψηφιδωτά της. Τα μωσαϊκά επιχρίστηκαν επί αιώνες όταν ο πρώην καθεδρικός ναός της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης μετατράπηκε σε τόπο μουσουλμανικής λατρείας. Αλλά πριν μετατραπεί ο ναός σε μουσείο, ένας Αμερικανός, ο Thomas Whittemore, βοήθησε να αποκαλυφθεί και να αποκατασταθεί η ομορφιά των μωσαϊκών. Ο Whittemore, ο οποίος ίδρυσε και Βυζαντινό Ινστιτούτο, έναν οργανισμό που ειδικεύτηκε στη μελέτη, την αποκατάσταση και τη συντήρηση της βυζαντινής τέχνης και αρχιτεκτονικής, ανέλαβε το έργο αποκατάστασης και συντήρησης στην Αγία Σοφία τον Δεκέμβριο του 1931.

Το Βυζαντινό Ινστιτούτο ανέλαβε την ευθύνη της ανάκτησης των ψηφιδωτών της Αγίας Σοφίας μετά από επαφή με τον ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας, Μουσταφά Κεμάλ, του οποίου το διάταγμα μετέτρεψε την Αγία Σοφία σε μουσείο. «Η Αγία Σοφία ήταν τζαμί την ημέρα που του μίλησα», είπε ο Whittemore. «Το επόμενο πρωί, όταν πήγα στο τζαμί, υπήρχε μια πινακίδα στην πόρτα γραμμένη στο χέρι από τον Κεμάλ. Έγραφε: Το μουσείο είναι κλειστό για επισκευές.» Η εργασία του έγινε ευρέως γνωστή στις Ηνωμένες Πολιτείες και πήρε πολλά βραβεία. Ίσως το μεγαλύτερο ήταν, όταν ο αστεροειδής 931, που ανακαλύφθηκε το 1920, μετονομάστηκε σε Whittemora, προς τιμήν του το 1955. Ωστόσο ο ίδιος είχε φύγει από καρδιακή προσβολή το 1950 σε ηλικία 79 ετών, ενώ επισκεπτόταν το υπουργείο εξωτερικών στις ΗΠΑ.[www.mixanitouxronou.gr]